گزارش نخستین کن�رانس بین‌المللی کودکان دارای معلولیت ۲۹-۲۸ آبان ۱۳۹۷

نخستین کن�رانس بین المللی کودکان دارای معلولیت توسط سازمان بهزیستی کشور با همکاری سازمان یونیس� ۲۸ و ۲۹ آبان امسال در تهران برگزار شد. هد� کن�رانس ارتقاء همگرایی، هم‌ا�زایی و اثربخشی اقدامات مرتبط با کودکان دارای معلولیت با مشارکت دستگاهها و نهادهای �عال در این حوزه بود. این هد� در ۴ محور ارائه شد:

 ۱) دسترسی عادلانه به خدمات سلامت کودکان دارای معلولیت؛

 ۲) �راگیرسازی آموزشی برای کودکان و دانش آموزان دارای معلولیت؛

 ۳) کودکان دارای معلولیت در بستر قوانین

 ۴) مشارکت اجتماعی کودکان دارای معلولیت.

در بخش اول کن�رانس دکتر ص�اری �رد، دبیر ستاد برگزاری، دکتر قدمی، رئیس آموزش و پرورش استثنائی، دکتر محسنی بندپی، رئیس سازمان بهزیستی، دکتر بطحائی، وزیر آموزش و پرورش و دکتر شریعتمداری، وزیر تعاون، کار و ر�اه اجتماعی سخنرانی کردند.

خلاصۀ سخنرانی‌ها

دکتر قدمی لغت اÙ�راد «با نیازهای ویژه» را به جای اÙ�راد «دارای معلولیت» لغت مناسب‌تری دانست. طبق آمارهای ارائه شده از سوی ایشان بیش از Û±ÛµÛ¶Û° مدرسه تحت پوشش آموزش Ùˆ پرورش استثنائی کشور وجود دارد Ú©Ù‡ Û±Û´Û¸ هزار Ù†Ù�ر دانش‌آموز در این مدرسه‌ها مشغول به تحصیل هستند. بیش از Û·Û° هزار دانش‌آموز در مدارس با رویکرد «تلÙ�یقی» تحصیل می‌کنند. همچنین، دکتر قدمی بیان کرد Ú©Ù‡ معلولیت مشکل Ù�رد نیست بلکه مشکل جامعه است. نباید Ù�رد دارای معلولیت را از جامعه Ùˆ در مدارس جدا کرد بلکه آنها باید در کنار بچه های «عادی» قرار بگیرند. اگر هدÙ� این است Ú©Ù‡ بچه‌ها را برای زندگی در جامعه آماده کنیم نمی‌توانیم آنها را در Ù�ضای گلخانه‌ای تربیت کنیم. سیستم Ù�راگیر بهترین روش آموزشی است Ú©Ù‡ البته به طور کامل در ایران اجرا نشده است. ÙˆÛŒ از برنامه‌های در دست اجرا به آموزش خانواده برای والدین دارای Ù�رزند معلول اشاره کرد. همچنین سنجش کودکان در زمان تولد با همکاری بهزیستی در برنامه‌های آتی عنوان شد. از خدمات ارائه شده نیز به توانبخشی دانش‌آموزان دارای معلولیت با اعطای رایگان سمعک، ویلچر، دارو Ùˆ… اشاره کرد. در حال حاضر بیش از Û²Û°Û°Û° Ù†Ù�ر در حال دریاÙ�ت خدمات هستند.

دکتر محسنی بندپی در سخنرانی خود اشاره داشت که به تناسب سیاستگذاری‌های مربوط به پیشگیری می‌توان شدت و تعداد معلولان را کاهش داد. بهزیستی، تخصصی‌ترین نهاد پیشگیری از معلولیت در بسیاری از برنامه هایش مو�ق بوده است. به گ�تۀ ایشان، سالانه حدود ۳۰ هزار کودک معلول در ایران متولد می‌شود. نیمی از آنها به دلیل مسائل ژنتیکی است که با پیشگیری از آن می توان به راحتی تعداد معلولان را کاهش داد. از جمله برنامه‎های پیشگیری، مشاورۀ ازدواج زوجین و مشاورۀ ژنتیک است. ۳۰ مرکز ژنتیک وجود دارد که طبق آخرین دستاوردهای علمی برای پیشگیری از معلولیت‌ها تلاش می‌کنند.

دکتر بندپی همچنین به همکاری با سازمان‌های بین‌المللی که زندگی اجتماعی کودکان را به صورت علمی بررسی می‌کنند، اشاره کرد. او اضا�ه کرد که ناشنوایان با دسترسی به زبان اشاره ت�اوتی با سایر ا�راد ندارند. و همچنین نابینایان با دسترسی به خط بریل و سایر تکنولوژی‌ها. او اظهارات دکتر  قدمی مبنی بر وجود ۱۴۸ هزار کودک معلول مشغول تحصیل را تصحیح کرده و گ�ت ما ۲۴۰ هزار کودک معلول داریم.

در محور اول این کن�رانس با موضوع دسترسی عادلانه به خدمات سلامت کودکان دارای معلولیت، پرو�سور مک‌کانکی (McConkey) متخصص اختلال رشد و تکامل، از دانشگاه اولستر ایرلند سخنرانی کرد. عنوان سخنرانی او بهبود زندگی کودکان دارای معلولیت در جهان بود. او به بومی سازی تجربیات جهانی برای تامین زندگی بهتر برای کودکانی که با معلولیت زندگی می‌کنند پرداخت.

دکتر صمدی متخصص اختلالات هوشی و رشدی نیز به بررسی سلامت کودکان دارای معلولیت‌های ذهنی پرداخت و در رابطه با طبقه‌بندی ICF در ابعاد سلامت سخنرانی کرد.

دکتر برکاتی، مدیرکل د�تر سلامت، جمعیت و مدارس وزارت بهداشت به اهمیت شناسایی و مداخلات به هنگام در رشد و تکامل همه جانبه کودکان خردسال دارای معلولیت در ایران پرداخت.

دکتر ترکان، متخصص طب �یزیکی و توانبخشی نیز دربارۀ نقش �عالیت بدنی و ورزش در توانمندسازی جسمانی کودکان دارای معلولیت سخنرانی کرد.

در پنل دسترسی عادلانه به خدمات سلامت، عمدۀ مطالب ارائه شده در رابطه با غربالگری، تشخیص و مداخلات بهنگام بود.

محور دوم این کن�رانس نیز با موضوع �راگیرسازی آموزشی برای کودکان و دانش‌آموزان دارای معلولیت با سخنرانی آقای دکتر پوشنه، استاد دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز در رابطه با راهبردهای تعامل خانواده با کودکان و دانش‌آموزان دارای معلولیت در ا�زایش استقلال اجتماعی آغاز شد. دکتر �ورلین (Forlin) استاد دانشگاه و متخصص در زمینۀ سیاستگذاری‌های عادلانه و �راگیر به تجربیات جهانی در مورد آموزش �راگیر پرداخت. پس از آن آقای دکتر شر�‌الدین، متخصص سیاست‌های اجتماعی �راگیر و آموزش �راگیر به نقش ارتباطات و تکنولوژی در مشارکت اجتماعی کودکان پرداخت. همچنین دکتر سعیدی، عضو هیئت علمی پژوهشکدۀ کودکان استثنائی دربارۀ چالشهای پیش روی �راگیرسازی آموزشی سخنرانی کرد. ایشان از عملکرد آموزش و پرورش در �راگیرسازی انتقاد کرد.

محور سوم این کن�رانس در رابطه با کودکان دارای معلولیت در بستر قوانین به بررسی کنوانسیون حقوق کودکان، قوانین موجود در کشور برای د�اع از حقوق کودکان و کدهای �قهی و اخلاقی در حمایت از این کودکان پرداخت.

در محور چهارم نیز به مشارکت اجتماعی کودکان دارای معلولیت پرداخته شد. سخنرانان در رابطه با نقش هنر، نقش ورزش و خانواده در ا�زایش مشارکت اجتماعی کودکان دارای معلولیت سخنانی ارائه کردند و دکتر کامران عاروان نیز به سیر تحولی جایگاه اجتماعی کودکان در ایران معاصر پرداخت.

در انتهای برنامه نیز بیانیه کن�رانس با شعار «کودکان توانایی‌های مت�اوت دارند» قرائت شد.

ت�اوت رویکردها و کاستی‌ها

در بررسی‌های دکتر عاروان در سیر تحولات خدمات و اقدامات برای معلولان، تغییرات اولویت ارائه خدمات در طول زمان بسیار جالب بود. این تغییر به شکل تمرکز در ارائه خدمات به دورانی که �رد با معلولیت زندگی می کند به تمرکز در پیشگیری و انحام مداخلات در زمان بدو تولد رسیده است. در اقع به نظر می‌رسد وزنۀ خدمات پیشگیری در ایران معاصر بسیار سنگین‌تر از وزنۀ ارائۀ خدمات دیگر شده است.

در سخنان دکتر قدمی بارها از عبارت کودک عادی درمقابل کودک معلول است�اده شد که به نظر می‌رسد نشان دهندۀ رویکردی است که همچنان تلاش دارد بر غیرعادی بودن معلولیت تأکید کند. همچنین از مشکلات و عدم کارآمدی روشهای آموزش تل�یقی برای ناشنوایان سخنی به میان نیامد و تنها به مزایای آموزش تل�یقی پرداخته شد.

با این که عنوان پنل اول دسترسی عادلانه به خدمات بود، اما به وضعیت �علی سلامت کودکان دارای معلولیت و تأثیر عادلانه بودن پوشش خدمات سلامت پرداخته نشد. سلامت دارای ابعاد متعددی است که در این کن�رانس عمدتاً به جنبۀ پزشکی آن یعنی مداخلات پرداخته شد. از دیگر ابعاد مهم سلامت، دانش سلامت یا سطح سواد سلامت، سلامت روحی و سلامت اجتماعی است که در این کن�رانس چندان به آنها پرداخته نشد. مثلاً در جمعیت ناشنوایان بدلیل عدم دسترسی به منابع اطلاعات بهداشتی و عدم دسترسی به خدمات پزشکی از جنبه‌های مختل�ی موضوع سلامت در وضعیت مطلوبی نیست. در واقع ارتباط‌گیری و ارتباط‌سازی میان سازمانهای مرتبط و ناشنوایان بسیار ضعی� است که متاس�انه در این کن�رانس به هیچ عنوان به این موضوع اشاره نشد.  عمدۀ معلولیت هایی که در این کن�رانس مورد بحث و گ�تگو قرار گر�ت، اوتیسم و معلولیت‌های ذهنی و جسمی بود. بحث ناشنوایان در این کن�رانس به کل وجود نداشت.

در طول کن�رانس مترجم زبان اشاره در بعضی از سخنرانی‌ها وجود داشت ولی بارها بدلیل تصور عدم حضور ناشنوایان در این کن�رانس به ترجمۀ بعضی سخنرانیها نپرداختند.

در این کن�رانس �رصتی دست داد تا با دکتر قدمی، رییس آموزش و پرورش استتثنایی کشور در رابطه با ناکارآمدی روش آموزشی برای ناشنوایان صحبتی رودررو کنم. به او در رابطه با آخرین یا�ته‌ها در خصوص روشهای آموزشی به ناشنوایان، یعنی شیوۀ آموزش دو زبانه صحبت کردم. اما ایشان اصرار داشتند که روش لبخوانی به همراه زبان اشاره بهترین روش است. پاسخ بنده مبنی بر چرایی ضع� ناشنوایان در ساختار زبان �ارسی در ناشنوایان بی پاسخ ماند.

در رابطه با پنل مشارکت اجتماعی، بسیاری از حاضران به قرار دادن این موضوع در انتهای کن�رانس با توجه به اهمیت بالای آن اعتراض داشتند.

نکتۀ پایانی و شاید حاشیه‌ای دربارۀ برگزاری این کن�رانس، مصر� بیش از اندازۀ پلاستیک برای صر� غذا و پذیرایی بود که مایۀ نگرانی و تأس� است.

مطالب مشابه